Η όσφρηση συνδέεται στενά με τον εγκέφαλο. Τα αρώματα που χρησιμοποιούνται αιώνες τώρα αλλάζουν την ψυχική μας κατάσταση και τα μέρη του εγκεφάλου που εμπλέκονται στην εγρήγορση και τη συγκέντρωση επηρεάζονται θετικά ή αρνητικά από αυτά. Έχει αποδειχθεί ότι μπορούν να αλλάξουν τα συναισθήματα, να ανακουφίσουν από το άγχος, τον πανικό, την κατάθλιψη, τις διαταραχές ύπνου, να τροποποιήσουν την όρεξη και πολλά άλλα.
Γι’ αυτό και περιέχονται σε μια τεράστια γκάμα προϊόντων. Τις υψηλότερες συγκεντρώσεις από χημικές ουσίες που συνθέτουν τη μυρωδιά έχουν οι κολόνιες και τα αρώματα. Τα parfums περιέχουν 15-25%, τα eau de parfums 8-15%, οι eau de cologne 4-10% και οι eau de toilette 2-5%. Η περιεκτικότητα των υπολοίπων προϊόντων που έχουν στη σύνθεσή τους αρωματικές ουσίες (συνήθως από 20-200) είναι χαμηλότερη και συχνά ο λόγος χρήσης τους είναι η κάλυψη της δυσάρεστης οσμής που θα είχαν εάν δεν τις περιείχαν.
Ωστόσο, οι ουσίες που χρησιμοποιούνται για τη σύνθεση των ευχάριστων αυτών μυρωδιών προκαλούν αλλεργίες σε σημαντικό αριθμό χρηστών. Περίπου 1 στους 10 ενήλικες και σχεδόν 2 στα 10 παιδιά και εφήβους εμφανίζουν δερματικά αλλεργικά συμπτώματα όταν έρχονται σε επαφή με τις περίπου 3000 χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται ευρέως.
Όπως εξηγεί ο Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος δρ Χρήστος Στάμου, κάθε προϊόν που περιέχει αρωματικές ουσίες δύναται να προκαλέσει βλάβη στον δερματικό φραγμό. Αυτή είναι η αιτία που πολλά άτομα εμφανίζουν αλλεργική ή ερεθιστική δερματίτιδα εξ επαφής από τη χρήση τους. Πιο ευάλωτα είναι εκείνα με ατοπικό ή ψωριασικό δέρμα, καθώς έχουν απολέσει τη προστασία του δερματικού φραγμού, λόγω της πάθησής τους.
Ορισμένα προϊόντα που περιέχουν αρωματικές ουσίες και μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα στο δέρμα είναι όσα χρησιμοποιούνται για τη προσωπική υγιεινή, όπως τα σαπούνια, τα σαμπουάν, τα αποσμητικά, τα μωρομάντηλα και οι σερβιέτες, για τον καλλωπισμό (όπως κραγιόν και αφροί μαλλιών), για τον καθαρισμό του σπιτιού και των ρούχων (όπως απορρυπαντικά και μαλακτικά, για τον αρωματισμό του χώρου, όπως κεριά και ποτ-πουρί, για την παρασκευή γευμάτων και επιδορπίων.
Οι αλλεργιογόνες αρωματικές ουσίες αυτές περιέχονται και σε προϊόντα που βασίζονται σε φυσικά συστατικά, παρότι θα περίμενε κανείς το αντίθετο. Έρευνες δείχνουν ότι μερικά από τα εν λόγω προϊόντα περιέχουν ακόμα περισσότερες χημικές αρωματικές ουσίες από τα συμβατικά. Το ανησυχητικό είναι ότι τελευταία προστίθενται και σε προϊόντα που απευθύνονται σε παιδιά, όπως πάνες και παιχνίδια.
Πιο ευάλωτα εμφάνισης δερματικών συμπτωμάτων είναι τα νεαρά άτομα και οι γυναίκες, οι οποίες χρησιμοποιούν συχνότερα απ’ ότι οποιαδήποτε άλλη πληθυσμιακή ομάδα.
Οι περιοχές που πλήττονται και στα δύο φύλα είναι τα χέρια και το πρόσωπο. Οι άνδρες εμφανίζουν επίσης βλάβες στα κάτω άκρα και οι γυναίκες στον λαιμό. Τα αρωματικά αποσμητικά μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμούς στις μασχάλες, και τα αρωματικά χαρτιά και μωρομάντηλα στην περιγεννητική και περιπρωκτική περιοχή, τα κραγιόν και lip stick στα χείλη και το στόμα.
Στα συμπτώματα της αλλεργικής δερματίτιδας εξ επαφής περιλαμβάνονται κνησμός, κάψιμο ή τσούξιμο και εμφάνιση φολιδωτών ερυθηματωδών πλακών, οιδήματος, κυστιδίων ή μεγάλων φυσαλίδων (πομφόλυγες), τα οποία εμφανίζονται με καθυστέρηση ενός 24ώρου περίπου.
Η ερεθιστική δερματίτιδα εξ επαφής είναι μια μη-αλλεργική φλεγμονή που εμφανίζεται αμέσως μετά την επαφή με τον ερεθιστικό παράγοντα με κοκκίνισμα, ξηρότητα και αίσθημα καύσου.
Εκτός από αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής και ερεθιστική δερματίτιδα εξ επαφής οι αρωματικές ουσίες είναι πιθανόν να προκαλέσουν και φωτοαλλεργία, όταν στη σύνθεση των προϊόντων περιλαμβάνονται ουσίες που προκαλούν φωτοτοξική αντίδραση, μετά από την έκθεση του δέρματος στον αέρα ή στον ήλιο.
Ο εντοπισμός της ουσίας που προκαλεί αντίδραση στο δέρμα (μέσω τεστ αλλεργιών) και η αποφυγή της αποτελούν τους μοναδικούς τρόπους πρόληψης. Η θεραπεία έγκειται στην εφαρμογή τοπικών στεροειδών και την ενυδάτωση της περιοχής.
«Η παρατήρηση της χρονικής έναρξης των συμπτωμάτων είναι σημαντική για τον συσχετισμό τους με τα προϊόντα που χρησιμοποιήθηκαν ώστε να διακοπεί η χρήση τους και να υποχωρήσουν τα συμπτώματα. Διαφορετικά, απαιτείται ιατρική διάγνωση και φαρμακευτική θεραπεία.
Για τα ευαίσθητα δέρματα συστήνεται η χρήση προϊόντων χωρίς αρώματα στη σύνθεσή τους. Οι καταναλωτές θα πρέπει ωστόσο να γνωρίζουν ότι παρά την ένδειξη «άοσμα» κάποια προϊόντα περιέχουν αρωματικές ουσίες σε μικρές ποσότητες. Σύμφωνα με την Επιστημονική Επιτροπή για την Ασφάλεια των Καταναλωτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης χαρακτηρίζονται άοσμα όσα προϊόντα δεν ξεπλένονται και έχουν συγκέντρωση αρωματικών ουσιών κάτω από 0,001% και έως 0,01% όσα ξεπλένονται» καταλήγει ο δρ Στάμου.