Η θερινή περίοδος είναι συνυφασμένη με ασταμάτητη ψυχαγωγία στο ύπαιθρο, παράλληλα όμως και με κατακόρυφη αύξηση των δερματολογικών παθήσεων, ιδίως των παιδιών. Ο λόγος είναι ότι το δέρμα των μικρών μας φίλων είναι ιδιαίτερα αντιδραστικό στις συνθήκες που επικρατούν το καλοκαίρι, αφού οι υψηλές θερμοκρασίες και τα αυξημένα ποσοστά υγρασίας διαμορφώνουν τις ιδανικές συνθήκες για εκδήλωση προβλημάτων, όπως εγκαύματα, εκζέματα, δερματικούς ερεθισμούς ή μολύνσεις.
Παράλληλα, το παιχνίδι στη φύση και κυρίως πάνω στο γκαζόν προκαλεί συνεχή έκθεση σε διάφορα ζωύφια που επιφέρουν νύγματα και δερματικές αντιδράσεις, ταλαιπωρώντας τον ανήλικο πληθυσμό. Με στόχο τη διαφύλαξη της θερινής ξεγνοιασιάς, κρίνεται αναγκαία η προφύλαξή του, όπως επίσης η έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση.
«Το καλοκαίρι ενέχει συγκεκριμένους κινδύνους για την επιδερμίδα των ανηλίκων. Εξαιτίας της εκτεταμένης παραμονής τους στο ύπαιθρο, παρατηρείται έξαρση δερματολογικών προβλημάτων, τα οποία αφορούν έντονες εκδηλώσεις από τσιμπήματα ζωυφίων, ιδρώτα, αλλεργικό δερματίτιδα από επαφή, αλλά και σοβαρότερες παθήσεις που πυροδοτούνται εξαιτίας της έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία.
Η ζέστη, η έκκριση ιδρώτα όπως και διάφορα αιωρούμενα στοιχεία λειτουργούν αρνητικά, επιφέροντας υποτροπές σε ήδη υπάρχουσες μακροχρόνιες ασθένειες, με βασικότερο ιατρικό παράδειγμα την ατοπική δερματίτιδα. Επομένως, η πλήρης κατανόηση των συγκεκριμένων συμπτωμάτων από το οικογενειακό περιβάλλον, ιδιαίτερα μωρών και παιδιών, θεωρείται εξαιρετικά κρίσιμη, δεδομένου ότι το σώμα τους αναπτύσσεται ακόμη και στερείται των προστατευτικών συστημάτων ενός ώριμου ανθρώπου», τονίζει ο Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος δρ Χρήστος Στάμου.
Βάσει παγκόσμιων ιατρικών μελετών και κλινικών συγγραμμάτων από έγκυρους οργανισμούς οι πιο συνηθισμένες δερματοπάθειες της παιδικής ηλικίας τους ζεστούς μήνες του έτους, αποτελούν οι ακόλουθες:
Θερμικό εξάνθημα
Η ιδρώα εμφανίζεται τακτικά σε μωρά και νήπια, κυρίως σε θερμά και υγρά περιβάλλοντα, καθώς οι πόροι του ιδρώτα τους στερούνται ακόμα ολοκληρωμένης ανάπτυξης. Εφόσον η έκκριση παγιδεύεται εσωτερικά, δημιουργούνται μικροσκοπικές ερυθρές βλατίδες ή πομφόλυγες στις δερματικές πτυχώσεις όπου αναπτύσσονται υψηλότερες θερμοκρασίες (λαιμός, μασχαλιαίες κοιλότητες, μηροβουβωνικές περιοχές και έσω επιφάνεια αγκώνων).
Η αντιμετώπιση εστιάζει στην εφαρμογή μεθόδων δροσισμού της επιδερμίδας, παραδείγματος χάριν δροσερά ντους και εξασφάλιση καλού αερισμού καθώς και χρήση λεπτών ρούχων που επιτρέπουν διαπνοή. Επιπρόσθετα, χορηγούνται, όταν είναι απαραίτητο, ήπια επιτόπια κορτιζονούχα σκευάσματα με σκοπό την καταστολή της φαγούρας.
Παράτριμμα
Ο συγκεκριμένος ερεθισμός (σύγκαμα από την πάνα) εκδηλώνεται κυρίως σε μωρά 9-12 μηνών κατά τη φάση του απογαλακτισμού από τον μητρικό θηλασμό. Αποτελεί ουσιαστικά μια μορφή αντιδραστικής δερματίτιδας από επαφή και επιφέρει ερύθημα, φαγούρα, ενδεχομένως με σπυράκια, φουσκάλες ή πληγές, αναλόγως της έντασης του φαινομένου.
Η κατάσταση προκαλείται από τη μηχανική τριβή, τα υψηλά επίπεδα υγρασίας, τη διατάραξη του pH, καθώς και τα καυστικά συστατικά των απεκκρίσεων, ιδιαίτερα όταν αυτά διατηρούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα επάνω στο σώμα.
Διεθνώς, προσβάλλει σχεδόν το 70% των νηπίων, με το ένα τέταρτο αυτών να αναζητά τελικά παιδιατρική υποστήριξη, συνήθως εξαιτίας δευτερογενούς μυκητιασικής λοίμωξης. Η έκθεση της περιοχής στον αέρα, ο συστηματικός καθαρισμός με άφθονο νερό, η άμεση αντικατάσταση της πάνας και για τις εντονότερες κλινικές εκδηλώσεις η χρήση επιτόπιων στεροειδών ή άλλων καταπραϋντικών σκευασμάτων μετριάζουν τις ενοχλήσεις.
Εκδηλώσεις λόγω νυγμάτων ζωυφίων
Ο ανήλικος πληθυσμός εμφανίζεται εξαιρετικά ευπαθής σε επιθέσεις διαφόρων εντόμων και άλλων ζωυφίων. Οργανισμοί όπως κουνούπια, οι μέλισσες, οι σφήκες ή οι μέλισσες προξενούν επιτόπια φλεγμονώδη αντίδραση με κοκκινίλα, οίδημα και έντονη φαγούρα.
Τα κλινικά σημεία συνήθως υποχωρούν αυτόματα, όμως ο ξεσμός αυξάνει τις πιθανότητες επιμόλυνσης. Βαριά συμπτώματα, όπως πυρετός ή δύσπνοια, επιβάλλουν επείγουσα ιατρική παρέμβαση.
Η αντιμετώπιση εμπεριέχει τοπική εφαρμογή στεροειδών και αντιαλλεργικών φαρμάκων.
Η αποτροπή έχει βαρύνουσα σημασία και παρέχεται μέσω ενδεδειγμένης ένδυσης και εγκεκριμένων απωθητικών (DEET, πικαριδίνη για βρέφη μεγαλύτερα των 60 ημερών,· έλαιο ευκαλύπτου ή para-menthane-diol (PMD) για παιδιά άνω των 3 ετών).
Επαφή με τον ήλιο: βραχυπρόθεσμες και μακροχρόνιες συνέπειες
Η δερματική αλλοίωση εκκινεί από τα πρώτα χρόνια, κυρίως σε φωτότυπους Ι και ΙΙ, επιφέροντας μακροπροθέσμως πανάδες και αλλοιώσεις στη δομή της επιδερμίδας, την ίδια στιγμή που η ανεξέλεγκτη παραμονή υπό την υπεριώδη ακτινοβολία επιφέρει άμεσα οδυνηρά εγκαύματα με κοκκινίλα, ζέστη ή πομφόλυγες.
Με σκοπό την αποτροπή των σοβαρών βλαβών που μπορεί να προκαλέσει ο ήλιος, επιβάλλεται η απομάκρυνση τις ακτίνες του κατά το διάστημα 10:00 – 16:00, η ένδυση με κατάλληλα ενδύματα (καπέλο, γυαλιά) και η επάλειψη με αδιάβροχο αντηλιακό εκτεταμένης κάλυψης (SPF 50).
Τα αντηλιακά προϊόντα χρειάζεται να απλώνονται 15-30 λεπτά προτού την έκθεση και να επαναλαμβάνεται ανά 90-120 λεπτά (ή τακτικότερα μετά από κολύμβηση/εφίδρωση), ακόμα και υπό νεφελώδη ουρανό.
Η έναρξη της έκθεσης στον ήλιο συστήνεται να γίνεται αφού το βρέφος κλείσει τους 6 μήνες.
Μολύνσεις από μύκητες
Οι δερματικές βλάβες από μύκητες παρουσιάζουν έξαρση στους ανηλίκους κατά το θέρος, λόγω της επαφής με μολυσμένες επιφάνειες. Στα συμπτώματα περιλαμβάνονται κυκλικές πλάκες που ξεφλουδίζουν. Ιδιαίτερα η tinea versicolor, που προκύπτει από υπερανάπτυξη μικροοργανισμών οι οποίοι κανονικά εντοπίζονται στην επιδερμίδα, εκδηλώνεται με δυσχρωμικές αλλοιώσεις στον κορμό, στερείται μεταδοτικότητας, εντούτοις επανέρχεται εύκολα.
Η πλειονότητα αυτών των εξωτερικών μυκητιάσεων (σε κορμό, κάτω άκρα, ονυχιαίο ιστό) επιβάλλει επιτόπια ή γενικευμένη φαρμακευτική θεραπεία για την οριστική καταπολέμησή τους.
Το μολυσματικό κηρίο αποτελεί μια έντονα μεταδοτική μικροβιακή μόλυνση (λόγω σταφυλόκοκκου είτε στρεπτόκοκκου) με μεγάλη έξαρση κατά το κλείσιμο της θερινής περιόδου. Προσβάλλει κυρίως μωρά και νήπια (διεθνής επιπολασμός 12,3%, διπλάσιος από τους ενήλικες), με τη μορφή φυσαλίδων να επικρατεί στα βρέφη.
Η ζέστη, η υγρασία, ο ελαφρύς ρουχισμός καθώς και οι τραυματισμοί του δέρματος από κόκκους άμμου ή νύγματα διευκολύνουν τη διασπορά.
Εμφανίζεται μέσω τυπικών βλαβών με εφελκίδα, κιτρινωπού χρωματισμού, κατά κανόνα πέριξ των χειλιών και της μύτης που επιφέρουν κνησμό.
Μολονότι τα κλινικά σημεία θεωρούνται ήπια, σπάνιες ενδεχόμενες βαριές δευτερογενείς παθήσεις, όπως ο ρευματικός πυρετός είτε η σπειραματονεφρίτιδα, καθιστούν υποχρεωτική την τάχιστη εφαρμογή αγωγής, με τοπική ή συστηματική λήψη αντιβιοτικών.
«Η αποτροπή συνιστά την πλέον αποδοτική μέθοδο αναφορικά με τη θωράκιση της παιδικής επιδερμίδας κατά το θέρος. Με σκοπό τον περιορισμό της πιθανότητας εκδήλωσης δερματικών παθήσεων, τα παιδιά πρέπει να ντύνονται ελαφρά, να πλένονται τακτικά, να πίνουν αρκετά υγρά, να βάζουν αντηλιακό, να παραμένουν στη σκιά το μεσημέρι, να διατηρείται το δέρμα τους στεγνό, να μην περπατούν ξυπόλητα ειδικά σε κοινόχρηστους και υγρούς χώρους.
Μολονότι οι ελαφρές ενοχλήσεις εμφανίζονται συχνά και υποχωρούν με απλή περιποίηση στο σπίτι, η αυξημένη θερμοκρασία σώματος, η ταχύτατη επιδείνωση του προβλήματος, η διαφοροποίηση των αντιδράσεων, παραδείγματος χάριν υπνηλία ή ανορεξία, τα σημάδια μόλυνσης καθώς και η μη υποχώρηση των συμπτωμάτων καθιστούν υποχρεωτική την επείγουσα αξιολόγηση από γιατρό», καταλήγει ο δρ Στάμου.